Komuna boshnjake e Tuzit

Edhe ne qofte se qeveria dhe parlamenti i Malit te Zi, e mbajn vertet premtimin e dhene, per te shpallur Tuzin Komun me te dejta te plota. C’ka pritet te ndodhe ne vjeshten e vitit 2018, dhe qe do te thot kthim i Tuzit ne viti 1957, pasi deri asokohe e ka patur statusin e komunes se mvehtesuar. Ne baz te shifrave aktuale te popullsis dhe qe jan zyrtare, te cilat jan kokforte perball kokboshesis se shqiptareve, te cilet vazhdojne te thone se bane zot anderr. Me te drejt mund te thuhet se kemi te bejme me Komunen Boshnjake te Tuzit. Prandaj edhe malazezet munde ta bejn te mundur rikthimin e statusit komune. E pse jo edhe me ndryshim emeri, Me argumentin baze, se tani e tutje vetem Shqiptaret e pa konvertuar, ne fe e atdhe nuk mund ta qeverisin me tuzin. Dhe kete me se miri e deshmojne te dhenat e popullsise aktuale ose e banoreve, qe jane me venbanim ne Tuz. Sipas rregjisterimit te popullsise edhe ne baza etnike dhe fetare te vitit 2011.
Ku banojne. Shqiptare 2383 banor, Boshnjak 932, Musliman 554, Ortodoks 172, te pa deklaruar 122, Serbe 13, e tjer. Pra gjithesejt 4748 banor, nga keta 2383 Shqiptar, dhe 2365, banor te shteteve dhe kombesive te tjera. Dhe e gjithe kjo ka ndodhur ne harkun kohor te rreth, 100 viteve pasi bazuar ne te dhenat statistikore Turke te vitit 1908, tuzi ka patur 7647, banor me 100% te popullsise te perber vetem nga Shqiptare. Mirpo c’fare ka ndodhur, dhe vecanarisht ne 30 vitet e fundit. Ne Tuz vendbanim shqiptar e malesore, i cili eshte pushtuar nga popullsi te kombesive te tjera. Dhe vecanarisht nga ajo Boshnjake, duke e ndryshuar krejtesishte strukturen e religjionit c’ka nuk lejohet as me te gjitha konventat. Nderkombetare por ja qe ka ndollur. Dhe e gjith kjo na sjell ne konkluzionin se me te drejt tani tuzi, mund te quhet komuna boshnjake e tuzit. Pasi edhe kryetari aktual i komunes eshte Malesor, Shqiptar nga Hoti, i konvertuar dhe qe mban emrin Abedin Abazoviq, i cili njekohesisht eshte edhe mjek i komunes urbane te tuzit. Dhe ku mjeksin me te mire qe u bene Malesoreve te Tuzit eshte ‘’kqyrja e krypes’’, se me cilen parti jan dhe c’fare kombesie kan, ‘’ me qellimin e mire’’, konvertimin e tyre ne fe, e atdhe. Ku per kte fakt me se miri deshmon edhe egzistenca tani ne tuz e vetem 2383, banoreve shqiptar, e pa dyshim qe nga viti 2011, koh kur eshte bere edhe regjistrimi me i fundit i popullsis, ata mund të jenë edhe më të pakët, popullesia e Tuzit ka kete perberje. Katolik 50%, Mysliman 47%, Othodoks 2%, te tjer 1%.
Tuzi me 36 vendbanime ka patur në vitin 1991, 12502 banorë shqiptarë. Ndërkohë, me censusin malazez të vitit 2011, rezulton të ketë vetëm 2383 shqiptarë, ose 10119 banorë shqiptarë më pak se në vitin 1991. Shifra keto fale politikes se sukseshme Serbo-Malazeze, nese u referohemi atyre te vitit 1908, kure ne Tuz banonin 7647 Shqiptar, do te thot se shqiptaret jan zhdukur ne masen 80%. Duke mbetur vetem rreth 2000, banor prej tyre. Te cilet tani nuk jan asnje dhoj faktori dhe nuk kan, me asnje dhoj rendesie. Dhe ku me se miri mund te quhen pakic kombetare, edhe pse jetojne ne trojet e tyre stegjyshore Ilire. Se paku te kerkojne te drejtat e pakicave kombetare, sepse ne keto kushte. Malesoret Shqiptar te Tuzit te Malesise se Madhe, jane nje rrace krejtesisht drejt zhdukjes, dhe shkombetarizimit. Edhe pse ketu ne Diaspor. . . dhe konkretisht ne New York, e Micigen, egzistojne dy shoqata te emertuara ‘’Malesia e Madhe’’, me preteksin krejtesisht fallco se jan Atdhetare, e se atdheun e kujt ata mbrojne, kete e din vetem ‘’Xhandaret’’, qe i drejtojne dhe ata pak malesore qe vin nga trojet e pushtuara shqiptare, nga mali i zi , qe u shkojne mrapa pa ditur se c’fare bejne e ku shkojne, ne te shumten e rasteve per te kaluar nje dite pushimi. Pasi ne te vertet jan kthyer ne komision varrimi, duke e quajtur aktivitet te shoqates c’do ceremoni varrimi te malesoreve qe nderrojn jet ne SH. B. A. Duke ven perpara pergjegjesis morale e materiale edhe te afermit e tyre. Edhe pse mundesit e ketyre shoqatave jane, shume me te medha , ne mos zhdukjen dhe ne, mos asimilimin e Malesoreve nga Trojet e tyre, ne Tuzin e Malesis. C’eshte e verteta as keta nuk mund te bejne ndryshe.
Pasi nga 30, mije Shqiptar qe jetojn aktualisht ne Malin e Zi, vetem 8, mije prej tyre kan pranuar te marrin Leternjoftimin ne gjuhen shqipe, duke u deklaruar si shqiptar. E qe realisht do te thote se ne Malin e Zi, tani jetojn vetem 8, mije Shqiptar e jo 30, mije sic e mendojme shume prej nesh. E shqiptaret
‘’Malazez’’, Vazhdojne te thone bane zot anderr.

/Vasel Gilaj/ New York/