Bregmatasit me në krye Dedë Cokun, përkrah Dedë Gjon Lulit

Ne vitin 1911 kryengritja e bregmatasve mori forma me te organizuara.Nga radhet e kryengeriteseve te Nenshkodres,dolen udheheqes popullore te cilet u vune ne krye te levizjes, si Ded Coku, Gjeto Coku,Llesh Nik Daka,Prek Cali etj.Pranvera e 1911,i gjeti bregmatasit te organizuare dhe te bashkuare ne luften kunder turqeve.Shkak per kete,ne menyre te vecante u be lufta e vllezerve te tyre ne Malesin e Madhe nen udhheqjen e Ded Gjon Lulit Bregmatasit,bashke me malesoret e tjere te krahut te Nenshkodres,me ne krye Ded Cokun dhe dy djemt e Gjeto Cokut,Markun e Preken,shkuan ne Malesi pa pritur veren,per te bjeshkuare me familjet e tyre dhe u rreshtuan me forcat kryengeritese te Ded Gjon Lulit ne luften antiturke.Ndersa lufta ziente ne Malesi ishte udheheqesi tjeter popullor bregmatas,Gjeto Coku hidhet me luftetaret e tjere ne kete krahine ne marse te vitit 1911.Veprimet luftararake te Gjeto Cokut dhe luftetareve te tjer,bregmatas ne kryengeritjen e vitit 1911 kunder osmanllinjeve,shpesh te kordinuara me malesin e Lezhes,Zadrimes e Mirdites,u bene me synime te qarta Kombetare.Ne dokumentat e kohes shkruhet se me 29 maj 1911,kryengeritesit bregmatas me gjeto Cokun ne krye te 300 burrave,sulmuaneforcat turke ne drejtim te Rriles per te cliruare Lezhen,duke kordinuare veprimet me malesin e Lezhes.ata vendosenqe se bashku,me 5 qershor ti binin Lezhes e aty te ngrinin flamurin kombetare ku forcat kryengeritese i kalonin 600 veta.
Ne kryengeritjen e vitit 1911 roli i malesoreve te nenshkodres dhe ne menyre te vecante i atyre te Bregut te Mates, ka qene i konsiderueshem.Veprimet e tyre nuk pushuangjate te gjithe vitit 1911,te prire nga udheheqesit e tyre popullore.Ata nuk i ulen armet me gjithe masat e rrepta qe mori Shefqet Turgut Pasha me batalioni e tij special.Bie ne sy fakti se ne fotografite qe u jane bere kryengeritesve e udheheqeseve te tyre ne Malesin e Madhe,ne te dy rastet udheheqesi i malesoreve,Ded Gjon Luli ne qender te fotografise ne krah te djath te tije eshte Ded Coku dhe krah te majte Gjeto Coku.pikerishte per rolon dhe autoritetin qe vellezerit Coku kishin.aso kohe ata bene edhe dy levizje jashte Shqiperise per ceshtjen Kombetare.Gjeto Coku shkon ne Rome dhe takohet atje me figura te shquara arbereshe si me djalin e Garibaldit,me deputet,revolucionar italian e perfaqesues te levizjes Pro Albania dhe shum te tjere te interresuare per ceshtjen kombetare Shqiptare. Nga ana tjeter Ded Coku qe ishte ne Malesi te Madhe dhe po luftonte perrkrash Ded Gjon Lulit me nje grup kreresh Malesore u thirren ne Shkoder me 4 qershor 1911 dhe u takuan me konsullin Austriak Zambuer,i cili u sqaron krereve kryengrites qenderimin e Vjenes ndaj kryengeriteseve.Nderkohe qe konsulli Austriak ve ne dijeni Ded Cokun,se Kryekonsulli i Vjenes i ka siguruar atij nje takim te larte ne oborrin Perandorak.Dokumentet e kohes shkruajn se Ded Coku ne kohen e kryengeritjes iku ne Kotorr te Malit te Zi me familjen dhe prej atje ne Vjen ku u takua me Kryekonsullin.dhe personalitete te larta. Ne vjen,Ded Coku me nje grup malesoresh ne qershor te vitit 1911,takohen me ministrin e jashtem te Austris te cilit I parashtruan situaten ne Malesi dhe i kerkuan mbeshtetje.Ministri i jashtem Austro Hungarise,si dhe kryekonsulli austriak u premtuan ndermjetesim pran valiut te Shkodres dhe autoriteteve turke ne Stamboll.por me kushte qe ata te punojne me pari e bajraktare per te shuare kryengeritjen.Pase kesaj ,kryekonsulli iAustrise u siguron nje priyje te vecante malesoreve nga vete Perandori.Takimi me perandorin Franc Jozef eshte bere ne muajin Qershore te vitit 1911.i cili i ka pergezuar Malesoret per luften antiosmane duke u premtuare mbeshtetje perandorake ne castin me te pershtatshem per malesoret Katolik.Perandori gjate atij takimi ka shperndare edhe disa medalje trimerie per luften antiosmane te malesoreve ky takim i bere nga Ded Coku bashke me krere te tjere Malesore Kryengrites e rriti shum autoritetin e tije.pore nga ana tjeter krijoi zili ne Cetin e Shkoder,ku Ded Coku se bashku me 16 shefa te tjer Malesore perpara se te ktheheshin nga Austria figuronin ne listat e konsullates osmane per ti hequr qafe.Por ata shpetuan sepse qeveria osmane kishte nje marrveshje politike me kryengeritesit per mosndeshkimin e tyre,dhe per ti len te lire te ktheheshin ne shtepit e tyre.marveshje e cila mese shumti ishte nenshkeruare nen diktatin dhe presionin e Vjenes.